صفحه اصلی > جاهای دیدنی اصفهان و جاذبه های گردشگری : آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

آرامگاه صائب تبریزی یکی از جاذبه‌های گردشگری استان اصفهان است که به نوبه‌ی خود معماری بسیار جذاب و منحصر به فردی دارد. میرزا محمدعلی صائب تبریزی از شاعران بزرگ ایران است که در قرن یازدهم هجری و در دوره صفویه زیست می‌کرد.

او در سال ۱۵۹۲ میلادی در شهر تبریز متولد شد و در سال ۱۶۷۶ چشم از جهان برداشت. خانواده صائب تبریزی به دستور شاه عباس اول از شهر تبریز به منطقه عباس آباد اصفهان کوچ کردند. صائب دوران جوانی خود را در اصفهان به آموزش علوم مختلف پرداخت و در سال ۱۰۳۴ به کشور هندوستان عزیمت کرد؛ پس از مدتی به هرات و سپس به کابل رفت.

این شاعر فرزانه ۸ سال بعد به اصفهان بازگشت و عنوان ملک الشعرا را از شاه عباس دوم کسب کرد. میرزا محمدعلی در طول ۸۰ سال زندگی خود اشعار باارزش بیشماری را سروده است که تعداد آن‌ها در حدود ۶۰ هزار الی ۱۲۰ هزار بیت می‌باشد.

اصفهان دارای مکان‌های تاریخی بسیار زیادی است که برخی از آن‌ها در سطح جهانی نیز مشهور هستند. اگر برای چندمین بار قصد سفر به اصفهان را دارید و از دیدن مکان‌های دیگر مانند میدان نقش جهان، سی سی و پل، پل خواجو و… خسته شده‌اید و مایلید از مکان‌های جدید دیدن کنید، پیشنهاد ما این است که بازدید از آرامگاه صائب تبریزی را به هیچ وجه از دست ندهید.

در این مقاله از وب سایت گردیشه به معرفی آرامگاه صائب تبریزی و ویژگی‌های این مکان خواهیم پرداخت.

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

صائب تبریزی کیست؟

حتماً این جمله را شنیده‌اید که برخلاف انتظار، صائب تبریزی در تبریز نیست و شهر آرامگاه صائب تبریزی ‏اصفهان است. پس برای روشن شدن دقیق ماجرا، باید به معرفی این شاعر بزرگ بپردازیم تا بدانید که چرا آرامگاه ‏صائب تبریزی اصفهان در تبریز قرار ندارد. ‏

میرزا محمد علی با تخلص صائب تبریزی یکی از غزلسرایان، نویسندگان و شاعران بزرگ ‏قرن ۱۱ و دوران صفویه بوده است. این شاعر بزرگ و پر آوازه ایرانی در سال ۱۰۱۶ قمری (به گفته برخی منابع، ‏‏۱۵۹۲ میلادی) در تبریز به دنیا آمد.

خانواده این شاعر در سال‌های بعد توانستند نظر شاه عباس را جلب نمایند ‏و سپس به دستور او، تبریز را ترک کردند. با ورود خانواده صائب تبریزی به اصفهان، به آن‌ها تبارزه اصفهانی یا ‏تبریزی‌های اصفهان می‌گفتند. بد نیست بدانید که صائب تبریزی به میرزا صائبا هم شهرت داشته است. ‏

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی

زندگینامه صائب تبریزی

صائب تبریزی (میرزا محمد علی) در دوران نوجوانی در همان شهر اصفهان تحصیل علم را شروع کرد. بعد از ‏رسیدن به بلوغ به مکه رفت و پس از آن به مشهد سفر کردند. سپس در سال ۱۳۰۴ عازم هندوستان، و پس از ‏آن به سمت هرات و کابل عزیمت کرد. ‏

حاکم کابل در آن زمان فردی شاعر و ادیب به نام خواجه احسن الله (ظفرخان) بود که جذب استعداد صائب ‏تبریزی شد. سرانجام در سال ۱۰۴۲ پس از یک سفر و اقامت طولانی به ایران بازگشت. پادشاهان دوران صفویه ‏به هنر و شعر بهای زیادی می‌دادند. به همین دلیل صائب تبریزی توانست مقام ملک الشعرایی را دریافت کند. از ‏آن پس صائب تبریزی در بین شاعران عثمانی، هندی و ایرانی به شهرت زیادی دست پیدا کرد. ‏

پس از فوت شاه عباس دوم، شاه سلیمان توجه زیادی به صائب تبریزی نکرد. بنابراین‌ایشان تصمیم گرفتند تا در ‏باغ شخصی خود به نام باغ تکیه زندگی کنند. سرانجام پس از ۷۰ سال زندگی (در برخی منابع حدود ۸۰ سال) ‏در باغ تکیه اصفهان دار فانی را وداع گفتند. ‏

آرامگاه صائب تبریزی
آرامگاه صائب تبریزی

آثار و اشعار صائب تبریزی

یکی از دلایلی که بازدید از آرامگاه صائب تبریزی اصفهان را لذت بخش می‌کند، اشعار و آثار این غزلسرای بزرگ ‏ایرانی است. صائب تبریزی به کثیرالشعر هم معروف است چون تعداد بیت‌های اشعار او به ۶۰ تا ۱۲۰ هزار بیت ‏می رسند. ‏

سبک غالب اشعار و آثار او چندین قرن بعد به سبک هندی معروف گردید. بد نیست بدانید که صائب تبریزی به ‏شاعر تک بیتی‌ها شهرت دارد و اولین کسی بود که از اسلوب معادله استفاده کرد. به دلیل اینکه اکثر اشعار او ‏غزل هستند به او غزلسرا می‌گویند.

با این حال، صائب تبریزی، چندین قصیده، مثنوی کوتاه و قطعه هم سروده است. ضمنا چند ‏غزل به زبان ترکی آذربایجانی هم در دیوان او به چشم می‌خورند. دیوان صائب تبریزی را به زبان هندی ‏هم چاپ کرده‌اند که به دلیل مدت زمان زیادی است که در این کشور زندگی نمود. ‏

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی

آرامگاه صائب تبریزی

اکثر افراد تصور می‌کنند که آرامگاه صائب تبریزی در تبریز قرار گرفته است در حالیکه آرامگاه این شاعر بزرگ در شهر اصفهان و در یکی از مناطق بسیار پرتردد این شهر بنا شده است. اگر شما نیز جزء گردشگرانی هستید که قصد سفر به اصفهان را دارید به شما پیشنهاد می‌کنم که به این آرامگاه بروید و این بنا را که متعلق به سبک معماری دوران صفویه است را از دست ندهید.

صائب تبریزی تکمیل‌کننده‌ی سبکی به نام سبک هندی بوده است و پس از مرگش او را در باغ خودش دفن نمودند. آرامگاه صائب تبریزی با توجه به سبک معماری دوران صفویه ساخته شده است و سعی بر این بوده این آرامگاه را متناسب با زمان حیات او احداث کنند.

فرزند و نوه صائب تبریزی نیز در این مکان دفن شده‌اند. بنای این مقبره تقریباً ۲ متر از سطح زمین بالاتر احداث شده و ۱۰ پله سنگی برای بالا رفتن و رسیدن به این مقبره ساخته شده است. طول و عرض و ارتفاع ایوان زیبایی که در این بنا واقع شده است ۲۰، ۶ و ۸ متر هستند. در بخش غربی و بخش شرقی میدان دو دهنه، یک ستون و دو قوس وجود دارد.

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

زیر سقف به سبک شطرنجی آیینه کاری شده و سنگ مزار صائب تبریزی یک سنگ مرمر سراسری یزدی است. منتها باید بگوییم که در گذشته سنگ مزار دیگری وجود داشته است که اکنون در درون این سنگ مرمر قرار گرفته است و این سنگ به دو نیم تبدیل شده است. ولی روی آن یک مطلع و یک غزل از صائب شیرازی توسط محمد صالح نوشته شده است.

محمد صالح یکی از خوشنویسان بسیار معروف زمان صفویه می‌باشد. روی سرستون‌ها قوس‌های جناغی ساخته شده‌اند. شعری که بر روی سنگ قبر حکاکی شده است عبارت است از: ” محوکى از صفحه دل‌ها شود آثار من….. من همان ذوقم که مى‌یابند از گفتار من” همچنین تاریخ سنگ قبر این چنین روایت شده است: ” تحریراً فى شهر جمادى الاول سنه ۱۰۸۷ فقیر محمدصالح”.

در بخش بالایی قبر صائب دو سنگ مزار دیگر نیز وجود دارد که کتیبه‌های زیر بر روی آن‌ها نوشته شده است:

” وفات مرحمت و غفران پناه میرزا محمد محسناء بن میرزا محمد على صائب فى ۷ شهر محرم‌الحرام سنه ۱۱۴۹”

” وفات مرحمت و غفران پناه میرزا محمدعلى ولد میرزا رحیم صائب بتاریخ یوم یکشنبه ششم شهر جمادى‌الثانیه سنه۱۱۴۱”

از زیبایی‌های این بنا وجود حوض و آبنمایی همچون اثر تاریخی چهلستون در مقابل ایوان آن است. این آرامگاه تنها یک مزار نیست بلکه یکی از آثار ارزشمند و آرامش بخش اصفهان می‌باشد و نمی‌توان تنها از آن به عنوان یک گورستان یاد کرد.

آرامگاه صائب تبریزی
آرامگاه صائب تبریزی

تاریخچه آرامگاه صائب تبریزی

داستان جالبی در مورد کشف آرامگاه صائب وجود دارد. گفته می‌شود قبر این شاعر نامی در زمان پهلوی کشف شد و تا آن زمان این قبر و باغ در اجاره تاجر عمده‌فرشی میوه بود. این تاجر باغ را از اداره اوقاف اصفهان اجاره کرده بود و حتی پس از کشف، اجازه بازدید از قبر و باغ را به دیگران نمی‌داد.

سرانجام عباس بهشتیان، از دوستداران میراث فرهنگی در اصفهان، نامه‌ای به روزنامه چهلستون اصفهان می‌نویسد و خواستار رسیدگی به این وضعیت می‌شود. وی از اداره اوقاف می‌خواهد تا باغ را اجاره ندهد و در پایان نیز درخواستی از استاندار آن زمان اصفهان مبنی بر بازسازی آن محل دارد.

استاد حسین معارفی اصفهانی، نقشه بنا را طراحی کرد و به تهران فرستاد. آن نقشه با نظر مهندس محسن فروغی، فرزند ذکاالملک، تکمیل شد و پس از چهار سال، ساختمان آرامگاه در سال ۱۳۴۶ به پایان رسید.

برای این بنای باشکوه، حدود هفتصد هزار تومان هزینه شد که یک هشتم آن را اصفهانیان علاقه‌مند اهدا کردند و بقیه را انجمن ملی پرداخت. مقرر بود که افتتاح آرامگاه مقارن با تشکیل کنگره باستان‌شناسی (اردیبهشت ۱۳۴۷) انجام گیرد؛ ولی بدون دلیل مشخصی تا نیمه مهر ۱۳۴۷ به تعویق افتاد.

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی

معماری آرامگاه صائب تبریزی

معماری آرامگاه صائب تبریزی از معماری دوران صفویه الهام گرفته شده است. در گوشه و کنار این مقبره شما می‌توانید اشعار برجسته این شاعر ممتاز را مشاهده نمایید. در قسمت سرستون‌ها قوس‌های جناغی وجود دارند و زیر سقف آن با آینه کاری مزین شده است.

عمارت آرامگاه صائب تبریزی دارای یک ایوان بزرگ در ابعاد ۶ در ۸ متر می‌باشد و درست در مقابل ایوان، یک حوض و آبنما وجود دارد. حوضی که در این مکان می‌بینیم ما را به یاد حوض بزرگ عمارت ۴۰ ستون میاندازد. در بالای این حوض دو قبر دیگر وجود دارند که یکی از آن‌ها متعلق به پسر صائب تبریزی و دیگری متعلق به یکی از نوادگان او می‌باشد.

برای دیدن سنگ مزار صائب بایستی از ده پله‌ای که شما را به ایوان می‌رساند بالا بروید. نمای باغ از بالای ایوان بسیار چشم‌نواز و زیباست. حضور در این باغ اصلاً شما را به یاد یک گورستان نمی‌اندازد؛ بلکه حسی از آرامش را برای شما به ارمغان می‌آورد.

تمامی تلاش طراحان و مهندسان دوره پهلوی بر این بوده است تا آرامگاه صائب تبریزی را به نحوی طراحی کنند که شما را به یاد معماری عصر صفوی، یعنی عصری که شاعر در آن میزیسته است، بیاندازد. انصافا از پس این کار نیز به خوبی برآمده‌اند؛ به طوری که وقتی شما به این بنای باشکوه نگاه می‌کنید، آینه‌کاری، کاشی‌کاری و ظرأفت‌های معماری دوران صفوی را به خوبی مشاهده می‌کنید.

آرامگاه صائب تبریزی یک بنای ساده نیست. شما می‌توانید ساعت‌ها به تماشای زیبایی‌های آن بنشینید و از ظرأفت‌های آن لذت ببرید. اگر قصد سفر به اصفهان را دارید حتماً بازدید از این آرامگاه، آن هم در دل شهر اصفهان را از دست ندهید.

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

سنگ قبر صائب تبریزی

سنگ قبر صائب تبریزی نیز در نوع خود جالب توجه است. سنگ قبلی قبر این شاعر بزرگ، سنگی شامل کتیبه‌ای از یک مطلع و یک غزل از خود شاعر و از جنس سنگ مرمر یزدی بود. این غزل توسط محمد صالح در دوران صفوی به صورت خوشنویسی نوشته شده بود.

در سال ۱۳۸۱ آرامگاه صائب تبریزی بازسازی شد. سنگی بزرگ در اطراف سنگ قبلی قرار گرفت و شکلی تازه به آن داد. سنگ قبلی مزار صائب متأسفانه به دو نیم تقسیم شده است و علت اضافه کردن این سنگ جدید به همین علت می‌باشد.

شعری که بر روی سنگ مزار صائب تبریزی نوشته شده، عبارت است از: محوکی از صفحه دل‌ها شود آثار من / من همان ذوقم که می‌یابند از گفتار من.

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی و معماری آن

کشف آرامگاه صائب تبریزی

جالب است بدانیم که تا سال ۱۳۱۷ کسی از مزار صائب تبریزی آگاهی نداشته است و این مزار توسط جلال الدین همایی در باغ مسجد لنبان کشف می‌شود که همواره قفل بوده است. در آنجا قبر صائب و دیگر افراد را وحود دارد.

هیچ گاه نباید نام این شاعر و شاعرانی که خود بخشی از آوازه فرهنگ و تمدن ایران محسوب می‌شود را نادیده بگیریم، زیرا که تأثیرات آن‌ها بر زندگی و تاریخ ما بسیار زیاد بوده است.

هنردوستان ایرانی در این مرز و بوم کم نیستند و این آرامگاه از نظر آن‌ها دور نمانده و برای جذابیت هرچه بیشتر از نورپردازی‌هایی زیبایی در این مقبره استفاده شده است و مهم‌ترین رنگی که در آنجا استفاده نموده‌اند رنگ فیروزه‌فام بوده که نمادی اصیل و ایرانی محسوب می‌شود.

مزار صائب در باغ واقع شده است و این باغ پوشیده از درختان سرو و بلند قامت است که می‌توان ان‌ها را نمادی از شعر‌های دل‌انگیز و بلند او دانست.

آرامگاه صائب تبریزی
آرامگاه صائب تبریزی

آدرس آرامگاه صائب تبریزی

آرامگاه صائب تبریزی در شهر اصفهان، در خیابانی درست به همین نام و باغ تکیه قرار دارد. دسترسی به این مقبره به دلیل اینکه در مرکز شهر واقع شده است، بسیار ساده می‌باشد. چنانچه با مترو قصد رفتن به آرامگاه صائب را دارید، می‌توانید در‌ایستگاه میدان انقلاب پیاده شده و مابقی مسیر را با تاکسی طی کنید.

چنانچه می‌خواهید با اتوبوس BRT به آرامگاه صائب تبریزی بروید، کافی است تا در‌ایستگاه صائب پیاده شده و کمی تا آرامگاه پیاده بروید.

صائب تبریزی اصالتی تبریزی دارد اما در اصفهان بزرگ شده و سپس فوت می‌کند. برخی از افراد تصور می‌کنند که آرامگاه صائب تبریزی در تبریز واقع شده است؛ اما بایستی بگوییم که اینگونه نیست و علت این ماجرا را در بخش معرفی شاعر به طور کامل برای شما شرح خواهیم داد.

آدرس آرامگاه صائب تبریزی در اصفهان: خیابان شهید بهشتی – ابتدای خیابان صائب – باغ تکیه

آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی
آشنایی کامل با آرامگاه صائب تبریزی

ساعت بازدید از آرامگاه صائب تبریزی

ساعت بازدید از آرامگاه صائب تبریزی هر روز هفته است. نیازی به خرید بلیط نیست و شما به همراه خانواده می‌توانید به صورت رایگان از آنجا دیدن نمایید. از ۸ صبح تا ۱۰ شب در تمامی روز‌های هفته بازدید از این آرامگاه امکان‌پذیر است.

اگر تمایل به عکس‌برداری دارید پیشنهاد می‌کنیم تا در ساعاتی از روز که هوا روشن است از آرامگاه صائب تبریزی بازدید به عمل‌آورید. هرچند دیدن این عمارت زیبا در زیر نور ماه و نورافکن‌های محوطه نیز خالی از لطف نیست و منظره‌ای فراموش‌نشدنی را در ذهن ثبت می‌کند.

جمع بندی
همان طور که می‌دانید از آثار تاریخی زیادی از جمله چهلستون، سی و سه پل، منارجنبان، میدان نقش جهان و … می‌توان در شهر زیبای اصفهان دیدن کرد. میرزا محمد علی به عنوان یکی از شاعران برجسته کشور در قرن یازدهم هجری بوده و پس از مرگ وی آرامگاه او توسط عمده فروش میوه اجاره شده بود.

به همین دلیل تا قبل از دوره پهلوی دسترسی به مقبره صائب تبریزی برای دیگران امکان‌پذیر نبود. بازسازی و مرمت این بنا در سال ۱۳۴۶ پایان یافت و امروزه مورد توجه گردشگران و مسافران قرار گرفته است. این آرامگاه زیبا یکی از جا‌های دیدنی اصفهان محسوب می‌شود که هر ساله بازدید‌کنندگان زیادی را به خود جذب می‌کند.

در این مقاله از وب سایت گردیشه به معرفی آرامگاه صائب تبریزی و ویژگی‌های معماری آن پرداخته‌ایم. ‌امیدواریم از خواندن این مقاله نهایت لذت را برده باشید.

پست های مرتبط

آشنایی با مرکز تجاری صدف

در شهر‌های استان کردستان و به خصوص سنندج، مرکز خرید و بازار‌های…

آشنایی با بازار بیجار

بازار‌ها به خصوص بازار‌های تاریخی علاوه بر اینکه یکی از مراکز خرید…

بهترین جاهای دیدنی کردستان در فصل بهار

کردستان یکی از بزرگترین شهرهای ایران است که به دلیل طبیعت بکر…

دیدگاهتان را بنویسید